وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تشریح روند تحول دانشگاه‌ها از آموزش‌محوری تا دانشگاه‌های کارآفرین و جامعه‌محور، تأکید کرد که رشد و توسعه کشور بدون تولید علم و حرکت بر لبه دانش امکان‌پذیر نیست.

به گزارش پایگاه خبری طلوع تعاون به نقل از  پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در سی‌وسومین آیین نکوداشت اعضای هیات علمی نمونه کشوری با گرامیداشت یاد دانشمندان و چهره‌های برجسته‌ای که در جنگ ۱۲ روزه به شهادت رسیدند، اظهار کرد: حمله اسرائیل موجب شد دانشمندان و عزیزانی را از دست بدهیم؛ شهیدان تهرانچی، عباسی و ذوالفقاری که یاد همه آنان را گرامی می‌داریم.

وی افزود: متأسفانه دشمنی‌ها ادامه پیدا کرد تا اینکه جنگ تحمیلی سوم آغاز شد و نمونه‌ترین استاد دوران ما، رهبر عزیز، امام شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای را از ما گرفت. همچنان در سوگ ایشان هستیم و آلام این فقدان سرد نشده است.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: در این جنگ نیز بزرگانی از رجال سیاست، اجتماع و نظامیان را از دست دادیم؛ از جمله شهید دکتر لاریجانی، استاد، مدیر و حکیم، و نیز استادان عزیز دانشگاه. یاد همه آنان را گرامی می‌داریم و امیدواریم خون پاک همه آن‌ها استقلال، آبادانی، عزت و سربلندی ایران عزیز را تضمین کند که قطعاً چنین خواهد شد.

سیمایی با اشاره به فضای نشست گفت: این جلسه یکی از اجتماعات علمی است. استاد فقط در دوره تحصیل یا در اتاق کار و آزمایشگاه استاد نمی‌شود، بلکه باید در اجتماعات علمی نیز حضور داشته باشد.

وی در ادامه به تحولات تاریخی دانشگاه‌ها اشاره و تصریخ کرد: دانشگاه‌ها از زمان تأسیس تاکنون دوره‌های مختلفی را پشت سر گذاشته‌اند و هر بار که مسئولیت جدیدی به آن‌ها افزوده شده، برای تمایز با مأموریت‌های پیشین از تعبیر «نسل دانشگاه» استفاده شده است.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تاکید بر اینکه نخستین مأموریت دانشگاه‌ها آموزش بوده و هست، گفت: از زمان تأسیس دانشگاه بلونیا در اواخر قرن یازدهم میلادی تا قرن نوزدهم، نهاد علم آموزش‌محور بود. حاصل این دوره تربیت نیروی انسانی متخصص است؛ نیرویی که امروز نیز در بخش‌های نظامی و مدنی نقش‌آفرینی می‌کند.

سیمایی با اشاره به سخنی از استاد دکتر ثبوتی اظهار کرد: اگر بخواهیم تأثیر دانشگاه را بسنجیم، کافی است یک هفته از دانشگاهیان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه بخواهیم سر کار نروند تا مشخص شود کشور چه وضعیتی پیدا می‌کند؛ بنابراین دانشگاه نهادی مؤثر بوده و هست.

وی نسل دوم دانشگاه‌ها را دانشگاه‌های پژوهش‌محور دانست و گفت: با تأسیس دانشگاه برلین در سال ۱۸۱۰ و شکل‌گیری مدل دانشگاه پژوهشی، کارکردهای دانشگاه توسعه یافت. رشد اقتصادی بدون توسعه مرزهای دانش امکان‌پذیر نیست و تولید علم و حرکت بر لبه دانش از وظایف اصلی این نسل از دانشگاه‌ها به شمار می‌رود.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: تا دهه ۷۰ دانشگاه‌های ما عمدتاً آموزش‌محور بودند. هرچند پژوهشگران و محققان برجسته‌ای در کشور حضور داشتند، اما نهاد دانشگاه مأموریت پژوهشی مستقلی نداشت. از دهه ۷۰ به بعد، با شکل‌گیری پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها، توسعه نشریات علمی و اصلاح آیین‌نامه‌های ارتقا، پژوهش جایگاه پررنگ‌تری پیدا کرد.

سیمایی افزود: اگر صرف منابع مالی، نیروی انسانی و ذخایر زیرزمینی برای رشد کشورها کافی بود، بسیاری از کشورهای برخوردار از منابع طبیعی باید در زمره کشورهای پیشرفته قرار می‌گرفتند، در حالی که چنین نیست. در مقابل، کشورهایی وجود دارند که فاقد منابع زیرزمینی هستند اما با تکیه بر اقتصاد دانش‌بنیان به رشد و توسعه دست یافته‌اند. از این رو، رشد و توسعه نیازمند دانش و حرکت بر لبه علم است که نتیجه آن در قالب کتاب، مقاله و دیگر دستاوردهای پژوهشی نمود پیدا می‌کند.

وی در ادامه به به نسل سوم دانشگاه‌ها اشاره و اظهار کرد: نسل سوم، دانشگاه کارآفرین، جامعه‌محور و مسئولیت‌پذیر اجتماعی است. در این مرحله، پژوهش‌ها باید تقاضامحور باشند و نیازهای ملی، منطقه‌ای، محلی و بومی را در نظر بگیرند؛ زیرا پژوهش‌های صرفاً انتزاعی کافی نیستند. همچنین آموزش‌ها باید مسئله‌محور و مهارت‌محور باشند و ارتباط دانشگاه و صنعت نیز به‌صورت فزاینده گسترش یابد.